Evidence-based foodplatform, geschreven door professionals

De voedingsindustrie houdt je soms voor de gek met misleidende etiketten en voedingsclaims op fabrieksproducten. Daarnaast is op het internet veel onjuiste informatie over voeding te vinden. Tijd voor een onderbouwd tegengeluid! I’m a Foodie is hét platform waarop diëtisten en voedings- en gezondheidswetenschappers hun kennis delen over gezonde voeding.
Wij staan voor gezond, duurzaam, vers (zonder pakjes en zakjes) en zelf koken. De onderwerpen zijn alledaags, evidence based én direct praktisch toepasbaar in je eigen situatie. Uiteindelijk is de keuze aan jou: op welke manier ga jij gezond eten?

Bewerkte producten zijn gezonder: een opinie

Door | 2017-01-06T17:35:11+00:00 11 februari 2016|Categorieën: Foodbasics, I'm a Foodie blog, Kritisch kiezen & kopen, Wat vinden de Foodies?|Onderwerpen: |
  • Bewerkte producten zijn gezonder

“Hoogleraar: natuurlijk voedsel is ongezond” kopte het Algemeen Dagblad afgelopen zaterdag (2). Zoals te verwachten viel bracht dat een enorme (online) discussie op gang waarbij de meest ongefundeerde meningen en argumenten de revue passeerden. Ook RTL Late Night was de discussie niet ontgaan en nodigde de hoogleraar in kwestie, Tiny van Boekel, uit om zijn zegje te kunnen doen. Dat niet hij maar vooral de overige gasten – vast uitermate deskundig op het gebied van voeding – hun mening mochten spuien was dan weer wel een beetje jammer (1). Ook ik kreeg vragen van kritische cliënten en studenten. Nu de grootste stofwolken zijn opgetrokken lijkt het mij een uitgelezen moment om met een open vizier naar de inhoud – in plaats van de kop – van het artikel te kijken.

Interviews

Met interviews is het altijd maar de vraag hoe selectief de weergave is in het artikel ten opzichte van het hele gesprek. Daarnaast is de kop van het artikel ook ontzettend ongelukkig gekozen en dekt de weergave van het artikel niet (2). Verder lezen dan de in chocoladeletters gedrukte kop loont dus altijd de moeite, zeker als het over populaire onderwerpen als voeding gaat.

De context

De daadwerkelijke inhoud gaat over de misplaatste hysterie als het gaat om bewerkte producten en om E-nummers . “E-nummers”, “kunstmatig” en “bewerkt” zijn termen die we niet willen horen als het om het voedsel gaat. Tik maar eens “E-nummers” in op Google. Grote kans dat Google himself het meteen aanvult met de termen “schadelijk” en “gevaarlijk”. Dat is natuurlijk best vreemd voor stoffen die ook heel natuurlijk kunnen zijn. Want wie denkt dat alle E-nummers kunstmatig zijn heeft het mis. Zo onnatuurlijk zijn pakweg vitamine C, vitamine E en lycopeen echt niet (3). Bij de wel kunstmatige varianten is het misschien óók wel goed om stil te staan bij het feit dat het de meest systematisch onderzochte stoffen in onze voeding zijn (4). Daarom hebben ze ook een E-nummer gekregen: het is een veilige, goedgekeurde hulpstof die bijdraagt aan de houdbaarheid, kleur, smaak en houdbaarheid van het product.

Overige toevoegingen

Natuurlijk zitten er naast E-nummers ook vaak andere toegevoegde stoffen in bewerkte producten. Te denken valt aan suiker en zout. Het klopt dat deze toevoegingen in het artikel van het AD wat worden onderbelicht en dat dit wellicht deel was van de reden van de massale verontwaardiging. Immers, zowel de WHO als de Gezondheidsraad adviseren de inname van toegevoegde suikers en de inname van zout zoveel mogelijk te beperkten (5,6). Maar ook bij die verontwaardiging is het gepast om eerst eens in de spiegel te kijken. De toevoegingen – dus ook zout en suiker – dragen bij aan de smaak van het product. Als het niet lekker is, kopen we het niet. Dus in hoeverre is het de schuld van de producent? Als we eens naar de cranberries van AH kijken die het Gouden Windei hebben ontvangen (7). Daar was behoorlijk veel suiker aan toegevoegd. Waar. Misschien wel erg veel. Ook waar. Maar letterlijk niemand had die cranberries gekocht als er géén suiker aan toegevoegd was. Smaak is immers een belangrijke leidraad voor ons koopgedrag (8).

Houdbaarheid verlengen

Maar niet alleen de smaak is een reden om stoffen toe te voegen. De verlenging van de houdbaarheid is een andere belangrijke reden. De houdbaarheid van producten verlengen is iets wat in de oudheid al gebeurde. Denk aan pekelen, drogen, inmaken (9). Tegenwoordig hebben we technieken – zoals het toevoegen van E-nummers – waardoor de kwaliteit en de voedingswaarde van producten behouden blijft. Ook hierbij is het de moeite waard om kritisch naar je eigen koopgedrag te kijken. Koop jij bijvoorbeeld vleesbeleg wat bruin begint te kleuren? Of neem je dan liever het pakje eronder wat nog mooi roze is? Wellicht niet meer verrassend: die mooi roze kleur komt door de toevoeging van E-nummers.

De consument

Wat de professor in het stuk probeerde aan te geven is dat het lastig is voor de consument zelf om de kwaliteit en daarmee óók voedingswaarde te behouden van verse producten. Dat wil niet zeggen dat het niet kan maar dan zal je er niet aan ontkomen om bijna alles rechtstreeks bij de boer te halen én het meteen te bereiden. Niet heel haalbaar voor de normale werkende mens. De gedachte van: als ik het maar vers koop (en ondertussen nog wel 3, 4 dagen in de koelkast bewaar) dan is dat per definitie beter dan wanneer het ‘bewerkt’ is gaat dus (vaak) niet op. Bewerking zorgt voor verlenging van de houdbaarheid en tevens voor het behoud van de voedingswaarde. Zoals professor van Boekel in het AD artikel al aangaf: probeer maar eens een doperwtje zo perfect te bereiden dat het nog álle voedingsstoffen bevat.

Vers versus bewerkt

Voordat iedereen denkt “dit stuk is een pleidooi om bewerkt voedsel te eten”: nee dat is het zeker niet. Natuurlijk is het goed om te streven naar een voedingspatroon met verse producten – zeker als je daarmee de omslag maakt van ongezonde producten (koekjes) naar gezonde producten (fruit, groente). Maar om die omslag voor alle consumenten mogelijk te maken is ook een drastische omslag in het voedselsysteem nodig en dat is een nogal ingewikkelde economische en politieke kwestie (9). De weg van ons voedsel van de producent naar de consument is onnatuurlijk lang wat het gebruik van toevoegingen noodzaakt. Onze voeding zal voorlopig – en wellicht voor altijd – een mix blijven van vers en bewerkt voedsel en daar is dus in principe qua veiligheid en gezondheid niets mis mee.

Bronnen

  1. RTL Late Night. Kant-en-klaar maaltijden zijn even gezond als verse. Geraadpleegd op 10-02-2016
  1. Algemeen Dagblad. Hoogleraar: natuurlijk voedsel is ongezond. Geraadpleegd op 06-02-2016
  1. Voedingscentrum. E-nummers. Geraadpleegd op 06-02-2016
  1. EFSA. Food additives
  1. WHO. Sugar guidelines for adults and children. Geraadpleegd op 10-02-2016
  1. Gezondheidsraad. Richtlijnen Goede Voeding 2015. Geraadpleegd op 09-02-2016
  1. Foodwatch. Albert Heijn Cranberries winnen Gouden Windei. Geraadpleegd op 09-02-2016
  1. Ridder de, D. De Grote Voedselverleider. Uitgeverij Bert Bakker, 1e druk. ISBN 9789035136342
  1. Tansey, T. The Food System. Uitgeverij Earthscan, 5e druk. ISBN 9781853832772
Eet als een expert

Interesse in gezonde voeding?

Check dan ons boek Eet als een expert op bol.com of via de webshop!

 

print dit artikel print dit artikel

  Sportdiëtist & voedingswetenschapper en HBO docent

Vera is sportdiëtist en HBO docent aan de opleiding International Lifestyle Studies (Fontys Hogeschool). De interesse voor de combinatie van voeding, sport en gezondheid is al van jongs af aan ontstaan. De keuze voor de HBO Voeding & Diëtetiek gevolgd door de MSc Sport & Exercise Nutrition was dan ook een logische.

Reacties

6 Reacties

  1. Alissa 11 februari 2016 at 9:01- Beantwoorden

    Wat een goed artikel!

  2. Lori (Mama's Jungle) 11 februari 2016 at 10:12- Beantwoorden

    Mijn complimenten voor je heldere artikel. Goed verwoord!

  3. Jo 12 februari 2016 at 6:00- Beantwoorden

    Wauw, beetje kort door de bocht op het enummer verhaal. Ik ondervind lijfelijk wat bijvoorbeeld 621 met mij doet en als mensen dan roepen niet schadelijk, kan ik echt wel even boos worden. Die stoffen zijn jaaaaaaaaaren geleden goedgekeurd en nooit meer hertest. Denk dat ze een keuring van tegenwoordig slecht zouden doorkomen……

  4. Barbara Huisman 12 februari 2016 at 6:44- Beantwoorden

    Heerlijk nuchter artikel. Dank!

  5. mi 13 februari 2016 at 8:27- Beantwoorden

    Hoi Jo,
    Nou jou reactie ook. Soms kan het aan je eigen “gezondheid” liggen of je tegen een bepaalde stof kan of niet. Wil niet zeggen dat alles fout is. Je lichaam kan zelf ook verkeerd op dingen reageren. Ik heb zelf een ziekte waardoor mijn maag niet meer goed functioneert. Waar het door gekomen is is niet meer te achterhalen. (kip en het ei verhaal) ik bedoel hiermee te zeggen dat mijn lichaam afwijkt. Gelukkig heeft niet iedereen dat. Dus waar ik misschien niet goed tegen kan, kan een ander juist heel goed van genieten. Denk daar is aan voordat je dingen schrijft!!

  6. Peet 12 oktober 2016 at 9:22- Beantwoorden

    Jammer van deze weinig genuanceerde “opinie”, zoals het gelukkig boven dit artikel staat. Want dit zijn geen feiten, het is slechts een mening, net zoals ik die heb.
    Ik ben het eens met Jo: E-nummers zijn inderdaad onderzocht: op het feit of je er bij een bepaalde hoeveelheid niet ter plekke dood van neervalt of ziek van wordt. Hoe schadelijk die verschillende E-nummers in combinatie met elkáár of in combinatie met ándere voedingsmiddelen zijn, dat is niet onderzocht. (Of misschien wel onderzocht maar niets mee gedaan) En hoeveel je van die E nummers (of “extracten” of welke andere prachtige pseudoniemen ze tegenwoordig krijgen) binnenkrijgt met 1 portie, staat ook nergens op verpakkingen.
    En vwb de cranberries, volgens mij worden cranberries zonder toevoegingen ook gewoon veel verkocht.
    Ik vind het jammer dat mensen die dit soort artikelen lezen een onterecht gevoel van veiligheid krijgen, zo van, “het is zo slecht nog niet hoe ik eet”
    Maar hoe zit het dan met al die welvaartsziektes van de afgelopen decennia??? Ze nemen explosief toe, recht evenredig met de toename van toevoegingen en bewerkingen van ons voedsel.Die welvaartsziektes komen echt niet alleen maar door de luchtvervuiling, druk leven, etc.
    Ons lichaam is van nature prima in staat om zichzelf te herstellen, maar als je er te weinig góede voeding in stopt en teveel rotzooi, dan kan je lichaam dat echt niet meer bijhouden. Dat is míjn mening, die ik heb gevormd door simpelweg logisch na te denken.

Schrijf een reactie