Evidence-based foodplatform, geschreven door professionals

De voedingsindustrie houdt je soms voor de gek met misleidende etiketten en voedingsclaims op fabrieksproducten. Daarnaast is op het internet veel onjuiste informatie over voeding te vinden. Tijd voor een onderbouwd tegengeluid! I’m a Foodie is hét platform waarop diëtisten en voedings- en gezondheidswetenschappers hun kennis delen over gezonde voeding.
Wij staan voor gezond, duurzaam, vers (zonder pakjes en zakjes) en zelf koken. De onderwerpen zijn alledaags, evidence based én direct praktisch toepasbaar in je eigen situatie. Uiteindelijk is de keuze aan jou: op welke manier ga jij gezond eten?

Blaasontsteking en cranberries: helpt het echt?

Door | 2017-01-07T09:25:34+00:00 17 december 2015|Categorieën: Hoe zit het met..., I'm a Foodie blog|Onderwerpen: , |
  • Blaasontsteking en cranberries

Ken je ze, die huis, tuin en keuken adviezen? Voor elke kwaal die je kunt hebben is er altijd wel iemand met dé oplossing. Obstipatie bijvoorbeeld, dat komt vast door banaan (dat is overigens een fabel hè), en zo zijn er nog veel meer. Bij blaasontsteking hoor je vaak het advies om cranberrysap of cranberrysupplementen te gebruiken. Ook in de NHG standaard (Nederlands Huisartsen Genootschap) staat er als advies bij terugkerende blaasontstekingen als profylaxe (manier om ziekte te voorkomen) het volgende: “cranberrytabletten (2 keer daags 500 mg) of drank (volgens gebruiksaanwijzing op verpakking)”(1). De vraag is dus: is dit zo en wat is hierover bekend? Is het verstandig om te gebruiken of is het niet de moeite waard?

Blaasontsteking: de statistieken

Blaasontsteking ofwel urinewegontsteking, ook wel cystitis genoemd, komt zeer regelmatig voor, vooral bij vrouwen. Voornamelijk bij vrouwen tussen de 15 en 24 jaar en bij vrouwen ouder dan 60 jaar(1). Van alle klachten en aandoeningen waarvoor vrouwen langs de huisarts gaan is een blaasontsteking de meest voorkomende. Hoewel blaasontstekingen zowel bij mannen als vrouwen voorkomen, hebben vrouwen 50 keer meer kans om dit te krijgen, waarschijnlijk doordat vrouwen een kortere urineleider hebben dan mannen (2).

Werkzaamheid van cranberries

Maar hoe kunnen cranberries daarbij helpen? De toepassing van cranberries naar blaasontsteking is al meer dan 200 jaar bekend, en er zijn al meer dan 20 experimentele studies naar dit onderwerp gedaan. Er is lange tijd gedacht dat de werkzaamheid te maken had met de zuurgraad (PH) (3). De PH van de urine is wel wat lager door het gebruik van het sap, maar niet laag genoeg om effect te hebben op de bacteriegroei. Uit recentere studies blijkt dat proanthocyanidines, ook wel PACs genoemd, het bacteriën moeilijker maakt om zich vast te hechten aan de blaaswand en daardoor een blaasontsteking te veroorzaken (3, 4, 5). Andere bestanddelen van cranberrysap zoals fructose en vitamine C hadden minimaal tot geen effect in vitro (in weefsel in het lab) op de hechting van de E. coli bacterie(3).

Blaasontsteking en cranberries

Maar werkt het ook in de praktijk?

Uit een Cochrane review uit 2012 (een grote overzichtsstudie) blijkt dat bij vrouwen met terugkerende blaasontstekingen het aantal blaasontstekingen kan afnemen (6). Het effect blijkt minder dan oorspronkelijk gedacht nu er grotere studies bijgevoegd zijn en daaruit blijkt dat het effect niet significant is (ofwel het kan ook toeval zijn) (6,7). Voor dit positieve effect moeten er dagelijks ten minste 2 glazen cranberrysap (300 ml) gedronken worden gedurende een periode van ten minste 12 maanden (6). Uit meerdere studies blijkt dat dit lastig vol te houden is.

Cranberry supplementen (zoals tabletten of capsules) waren ook ineffectief voor het behandelen van blaasontsteking. Ze hebben wel hetzelfde effect als antibiotica als profylaxe (4). De mindere werkzaamheid komt mogelijk door een gebrek aan het ‘actieve ingrediënt’. Sommige studies naar supplementen zijn minder bruikbaar omdat er niet duidelijk is hoeveel actief ingrediënt er gebruikt zijn.

Uit een recente studie blijkt dat het gebruik van cranberry capsules (tweemaal daags) effectief is in het voorkomen van klinische urineweginfecties bij verpleeghuisbewoners met een hoog risico op het ontwikkelen van urineweginfecties (8).

Ofwel: Cranberrysap is mogelijk effectief in het voorkomen van blaasontsteking bij vrouwen die vaker last hebben van blaasontstekingen, maar dus niet voor de behandeling ervan. Supplementen kunnen effectief zijn als profylaxe, maar er is op dit moment geen duidelijk bewijs met betrekking tot de juiste dosis en duur van de behandeling.

Claims

De EFSA (European Food Safety Authority) geeft onafhankelijk wetenschappelijk advies aan de Europese Commissie over voedings- en gezondheidsclaims. De claim dat cranberries zouden helpen bij het voorkomen van blaasontsteking is afgewezen door de EFSA omdat hier geen bewijs voor is in de wetenschappelijke literatuur(9).

Bronnen

  1. NHG standaard urineweginfecties, geraadpleegd op 21-11-2015
  2. Foxman, B. (2010). The epidemiology of urinary tract infection. Nat. Rev. Urol. 7:653–660.
  1. Vasileiou, I., Katsargyris, A., Theocharis, S., Giaginis, C. (2013) Current clinical status on the preventive effects of cranberry consumption against urinary tract infections
  2. Micali, S., Isgro, G., Bianchi, G., Miceli, N., Calapai, G., Navarra, C. (2014) Cranberry and Recurrent Cystitis: More than Marketing?
  3. Howell, A.B. (2007) Bioactive compounds in cranberries and their role in prevention of urinary tract infections. Molecular Nutrition & Food Research;51(6):732–7.
  4. Jepson, R.G., Williams, G., Craig, J.C. (2012) Cranberries for preventing urinary tract infections. Cochrane Database Syst Rev ;10:CD001321.
  5. Jepson, R.G., Craig, J.C. (2008) Cranberries for preventing urinary tract infections. Cochrane Database Syst Rev;CD001321.
  6. Caljouw, M.A.A., van den Hout, W.B., Putter, H., Achterberg, W.P., Cools, H.J.M. Gussekloo, J. (2014) Effectiveness of cranberry capsules to prevent urinary tract infections in vulnerable older persons. A double-blind randomized placebo-controlled multi-center trial in long-term care facilities. J Am Geriatr Soc 62:103–110
  7. EFSA (2011) Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to proanthocyanidins from cranberry (Vaccinium macrocarpon Aiton) fruit and defence against bacterial pathogens in the lower urinary tract (ID 1841, 2153, 2770, 3328), “powerful protectors of our gums” (ID 1365), and “heart health” (ID 2499) pursuant to Article 13(1) of Regulation (EC) No 1924/2006. Geraadpleegd op 08-01-2016
Eet als een expert

Interesse in gezonde voeding?

Check dan ons boek Eet als een expert op bol.com of via de webshop!

 

print dit artikel print dit artikel

  (kinder) diëtist & Gezondheidswetenschapper in mijn eigen praktijk Everdien Foodcoaching

Mijn naam is Everdien van der Leek, diëtist met de master “Nutrition & Health” op zak. Ik ben werkzaam als diëtist en gezondheidswetenschapper in mijn eigen praktijk Everdien Foodcoaching in Leiden. Naast mijn praktijk geef ik ook voedingsvoorlichting aan groepen, schrijf ik blogs en werk ik als vrijwilliger mee aan het project “Op de kook toe”. De veelzijdigheid van het voedingsvak maakt het uitdagend.

Reacties

7 Reacties

  1. Marvin 18 december 2015 at 7:44- Beantwoorden

    Interessant! Heb zelf nog een potje met cranberry tabletten staan, wordt inderdaad ook op beweerd dat het infecties helpt voorkomen. Zelf gelukkig geen last van, dus potje blijft nog even dicht 😉

  2. happybudgetcooking 18 december 2015 at 7:14- Beantwoorden

    In de winter heb ik altijd wel last van mijn blaas. Ik koop dan altijd pure cranberry sap en voor mij helpt het wel altijd.. De tabletten versie heb ik nog nooit uitgeprobeerd..

  3. Katinka 19 december 2015 at 9:25- Beantwoorden

    Hmm….op dit moment al een dik een jaar aan het stoeien met steeds terugkerende blaasontsteking. Druk met cranberry supplementen..heb het gevoel dat het enigszins helpt, maar ik ben er zeker niet! Zijn er nog tips van wat wel echt helpt?

  4. petra 22 december 2015 at 6:47- Beantwoorden

    heb zelf een jaar lang elke maand blaasontsteking gehad. de laatste keer was ik in frankrijk op vakantie. daar geven ze je medicijnen die hier verboden zijn. maar ontzettend goed helpen. daarna nooit meer last gehad.

  5. Annelie 19 januari 2016 at 9:36- Beantwoorden

    Ik maak in het seizoen altijd cranberrie spread heerlijk in de yoghurt of op brood

    Simpel weg bessen in pannetje met naar smaak kaneel of ander specerij scheutje water en goed door koken. Wat honing als laatst en in een potje doen

  6. Als ik een blaasonsteking op voel komen, drink ik altijd preventief cranberrysap. Soms werkt het wel, soms niet. Heb je andere tips die ik kan gebruiken tegen een blaasonsteking? (behalve water drinken)

  7. Roswitha Viney 1 juni 2017 at 6:24- Beantwoorden

    Beetje laat, maar iedereen die dit nog leest…
    Ik gebruik al jaren cranberrycapsules en dat hielp altijd wel wat, maar sinds een aantal jaar is het eindelijk een succes. Het viel me op gegeven moment namelijk op dat de blaasontsteking ’s ochtends minder ernstig voelde. Dat bracht me op het idee dat het vele drinken overdag misschien de werking van de capsules vermindert omdat het weggespoeld wordt. Nu drink ik 2 dagen weinig, een litertje per dag, en neem de max. hoeveelheid capsules in. Weg blaasontsteking!

Schrijf een reactie