Eet als een expert 2.0

“In 1981 leefden mannen nog 54,5 jaar … juist met ruim acht jaar is gestegen.”

“Ongezonde voeding draagt voor 8,1% bij … kanker als gevolg van wat ze eten.”

“Dat is namelijk de gemiddelde leeftijd … precies wanneer je richting je pensioen gaat.”

“Amerikaans onderzoek liet zien dat vrouwen … mannen zelfs bijna negen jaar.”

“Uit berekeningen blijkt dat je met slechts twee aanpassingen … samen met zo’n 20% minder beroertes.”

“Uit onderzoek blijkt dat 67% van de … cijfers van de Voedselconsumptiepeiling (VCP) zijn minder rooskleurig.”

“We eten gemiddeld te veel zout … meer dan één glas alcohol per dag.”

“Uit onderzoek blijkt dat mensen die vooral kiezen … ‘slechte’ LDL-cholesterol en je bloeddruk.”

“Tenminste, als je je plantaardige eetpatroon … dan is plantaardig eten niet gezond.”

“Het vermogen om signalen uit je lichaam … Probeer die signalen serieus te nemen.”

“Afleiding tijdens het eten, zoals tv kijken … wat er in je lichaam gebeurt.”

“Strenge diëten maken het nog erger … het contact met je innerlijke signalen helemaal verliezen.”

“Het goede nieuws: je kunt dit bewustzijn weer opbouwen door te oefenen met mindful eten.”

“Mensen die oefenen met mindful eten, dus eten … snack alleen omdat er iets lekkers in de buurt is.”

“Bijna de helft van de online informatie … lage kwaliteit of ronduit onjuist.”

“Voor dezelfde hoeveelheid resveratrol als in het onderzoek … flessen rode wijn per dag moeten drinken.”

“De adviezen van chatbots komen vaak niet overeen … keuzes gaat maken.”

“Zo adviseerde een chatbot amandelmelk aan iemand die allergisch was voor noten.”

“Daarvoor zouden we granen, peulvruchten en zuivel … voor veel chronische ziekten van nu.”

“Wat ze aten was afhankelijk van regio … Er was dus niet één ‘paleo-eetpatroon’.”

“Waarschijnlijk aten mensen in het paleolithicum … vis en soms honing.”

“Graanproducten, peulvruchten en zuivel ging de mens pas later eten, na de landbouwrevolutie.”

“Sommige onderzoeken vinden aanwijzingen dat het gunstig is … je lichaamsgewicht, bloeddruk en LDL-cholesterol.”

“Maar die onderzoeken zijn klein, van korte duur … en er is mogelijk belangenverstrengeling.”

“Andere eetpatronen, zoals het Mediterrane of Scandinavische … Schijf van Vijf, doen het minstens zo goed.”

“Sterker nog: het schrappen van volkoren granen … dragen bij aan een goede gezondheid.”

“Een eetpatroon met veel groenten, fruit … en bepaalde vormen van kanker.”

“En diezelfde producten belasten het milieu ook nog eens het minst.”

“Doordat er meer CO₂ wordt uitgestoten … dan een paar decennia geleden.”

“Door extreme droogte en neerslag zouden Nederlandse boeren … 25 tot 75% van de oogst kosten.”

“In 2025 schatte een internationaal team van topwetenschappers … Dat is 27% van alle sterfte wereldwijd.”

“Daarnaast zou dit plantaardige eetpatroon ook de uitstoot … de druk op landbouwgrond halveren.”

“De Nederlandse Gezondheidsraad komt met vergelijkbare conclusies … twee kanten van dezelfde medaille.”

“Voor elke kilogram dierlijk eiwit is gemiddeld zes kilogram … slechts 18% van onze calorieën.”

“Wereldwijd gaat 70% van al het zoetwater … verdwijnende waterrijke natuurgebieden.”

“Dieren produceren er grote hoeveelheden van … zuurstof verdwijnt en vissen sterven.”

“Herkauwers zoals koeien en schapen stoten ook nog eens methaan uit … 30% van de wereldwijde broeikasgasuitstoot.”

“Groenten en granen hebben maar weinig grond nodig … waardoor er minder kunstmest nodig is.”

“Als je geen vlees eet, dan is je klimaatimpact … dan loopt dat op tot ongeveer 50%.”

“Het gaat erom dat dierlijke producten steeds vaker … planten de hoofdrol gaan spelen.”

“Het lijkt niks, maar bij elkaar gooit iedere Nederlander … rechtstreeks de afvalbak in.”

“Overdag draait de dagploeg: je spijsverteringssysteem staat op scherp … Overdag is de beste tijd om te eten.”

“’s Avonds en ’s nachts neemt de nachtploeg het over … je bloedsuiker minder efficiënt wordt verwerkt.”

“Door laat op de avond te eten, maar ook door laat fel licht … helpt je centrale en perifere klokken om synchroon te lopen.”

“In onderzoek lijken ochtendmensen baat te hebben bij een stevig ontbijt … was juist laat eten een risicofactor voor overgewicht.”

“In observationele onderzoeken lijkt het er wel op … hart- en vaatziekten en depressie.”

“Wanneer onderzoekers mensen in experimenten willekeurig … geen duidelijk effect van ontbijten op lichaamsgewicht gevonden.”

“Dat zien we ook terug in onderzoeken: mensen die ontbijten … meer vitamines en mineralen binnen dan mensen die niet ontbijten.”

“Bovendien bereidt een ochtendmaaltijd je lichaam voor op wat later komt … dan wanneer je hem overslaat.”

“Deze zogenoemde afterlunchdip komt niet doordat je net gegeten hebt … het begin van de middag, ergens tussen 13.00 en 15.00 uur.”

“Als je elke dag op ongeveer dezelfde tijden eet … je lichaam verwerkt energie efficiënter.”

“In onderzoeken hangt onregelmatig eten (steeds wisselende eettijden … en hoge bloeddruk.”

“Mensen die onregelmatig eten, eten vaak ook een slechtere kwaliteit voeding.”

“In kleine maar zorgvuldig opgezette experimenten verbeterde regelmatig eten … de insulinerespons na een maaltijd.”

“Wist je dat we tegenwoordig ongeveer een derde van onze energie … negen keer per dag iets eten of drinken?”

“Er zijn namelijk verschillende vormen: om de dag vasten … de rest van de dag vasten).”

“Maar het is geen magische oplossing, want na zes maanden … net zo effectief als gewoon de hele dag door iets minder eten.”

“In een klein, goed gecontroleerd onderzoek aten deelnemers … zonder dat zij afvielen.”

“Dan ben je niet de enige: in Nederland werken ruim 1,2 miljoen mensen regelmatig ’s nachts.”

“Je lichaam is ’s nachts ingesteld op rust en draait op een lager pitje … kan zorgen voor extra vermoeidheid.”

“Op de lange termijn kan deze verstoring van de stofwisseling … diabetes type 2 verhogen.”

“Kiezen voor de volkoren versie van jouw favoriete ontbijt(graan) is één van de beste dingen die je voor je gezondheid kunt doen.”

“Bovendien hebben mensen die voor volkoren graanproducten kiezen een lager risico … vergeleken met mensen die vooral niet-volkoren varianten kiezen.”

“Deze vezels helpen het ‘slechte’ LDL-cholesterolgehalte in je bloed te verlagen.”

“Maar dat mag alleen als het product minstens 1 gram bètaglucanen per portie bevat … dagelijkse inname van 3 gram bètaglucanen uit haver of gerst.”

“Hoe kom je aan die hoeveelheid? Veel soorten havermout of gerstvlokken … kom je dus al een heel eind.”

“Planten maken deze stoffen om zichzelf te beschermen tegen vraat … ziektes en zonlicht.”

“Ze kunnen zich binden aan mineralen in je maaltijd … waardoor je deze minder goed opneemt.”

“Dit soort voedingstekorten spelen met name een rol in ontwikkelingslanden waar eenzijdig gegeten wordt.”

“Veel onderzoeken zijn gedaan met grote hoeveelheden losse antinutriënten … vitamine C uit diezelfde maaltijd helpt juist om ijzer beter op te nemen.”

“Weken, koken, kiemen en fermenteren kunnen de hoeveelheid antinutriënten flink verlagen.”

“Bovendien zijn er steeds meer aanwijzingen dat antinutriënten mogelijk ook voordelen kunnen hebben … kunnen lectines de groei van tumoren remmen.”

“In analyses van onderzoeken met miljoenen mensen komt één boodschap steeds terug … hoe kleiner de kans op chronische ziekten en hoe langer ze leven.”

“Een hoge inname van vezels, voornamelijk uit ontbijtgranen en volkorenproducten, hangt samen met een lagere kans op darmkanker.”

“Maar ook kun je je totale cholesterol, LDL-cholesterol en bloeddruk verlagen met meer vezels.”

“Er is zelfs bewijs dat elke extra 5 gram vezels per dag … lijkt dit effect nog groter te zijn.”

“Psylliumvezel verlaagt bijvoorbeeld het LDL-cholesterol en de bloedsuikerspiegel en inuline uit cichoreiwortel bevordert de stoelgang.”

“In de Richtlijnen goede voeding adviseert de Gezondheidsraad volwassenen … 14 gram vezels per 1.000 kilocalorieën te eten.”

2e druk: “De Gezondheidsraad adviseert volwassenen 12,6 tot 14,6 gram vezels per 1.000 kilocalorieën te eten, uit producten die van nature veel vezels bevatten zoals volkoren graanproducten, peulvruchten, groenten, fruit en noten.”

2e druk: Gezondheidsraad. Advies Voedingsnormen voor vetten, vetzuren, verteerbare koolhydraten en voedingsvezels [internet]. Den Haag: Gezondheidsraad; 2026 [geraadpleegd op 26 aug 2026]. Publicatienr. 2026/14. Beschikbaar via: https://www.gezondheidsraad.nl/documenten/2026/07/07/advies-voedingsnormen-voor-vetten-vetzuren-verteerbare-koolhydraten-en-voedingsvezels

“Nederlandse mannen eten gemiddeld 23 gram, vrouwen zelfs maar 18 gram per dag.”

“Minimaal 8 g vezels per 100 g” (uit de infographic “Hoe vind je gezonde ontbijtgranen in de supermarkt?”)

“Aantal vezels” (kolomlabel in de infographic “Hoe krijg je écht voldoende vezels binnen?”)

“Daarom adviseert de Gezondheidsraad in de Richtlijnen goede voeding … 15 tot 30 gram noten of pinda’s te eten.”

“Mensen die regelmatig noten, pinda’s, zaden of pitten eten, hebben een lagere kans op hart- en vaatziekten … Ze verlagen namelijk het ‘slechte’ LDL-cholesterol.”

“Mensen die vaak noten en pinda’s eten, hebben bovendien op de lange termijn een lager risico op bepaalde vormen van kanker.”

“Kies de variant die jij het lekkerst vindt, want er is nauwelijks verschil in voedingswaarde.”

“Zo adviseert het EAT-Lancet rapport (een wetenschappelijk rapport over gezonde, duurzame en rechtvaardige voeding) … bij een grotendeels plantaardig eetpatroon.”

“Grote overzichtsonderzoeken laten zien dat regelmatig noten eten geen effect heeft op het lichaamsgewicht … zoveel van aten als ze wilden.”

“Noten verzadigen goed, waardoor je later vaak minder eet of snackt.”

“Ook worden niet alle vetten uit noten volledig opgenomen … Een deel van de calorieën poep je dus gewoon weer uit.”

“Die poep je dus uit zonder dat je er voedingsstoffen uit opneemt … deze gezonde stofjes eruit op te nemen.”

“Paranoten zijn zelfs zo’n goede bron van selenium … niet iedere dag een handje eet.”

“Een ander voorbeeld is lijnzaad; het bevat kleine hoeveelheden cyanogene glycosiden.”

“Deze onderzoeken zijn namelijk observationele onderzoeken … dat het één het ander veroorzaakt.”

“Dat zie je bijvoorbeeld bij Nederlandse kinderen: wie meer zuivel eet of drinkt … en drinkt minder frisdrank.”

“Alleen voor volle zuivel ligt dat anders. Die bevatten veel verzadigd vet … niet gunstig voor je hart en bloedvaten.”

“Grote observationele overzichtsonderzoeken laten zien dat het eten (of drinken) van sojaproducten samenhangt … en verschillende vormen van kanker.”

“In experimentele onderzoeken zie je dat wanneer mensen koemelk door sojadrink vervangen … ontstekingswaarden lager worden.”

“In de jaren zeventig produceerden Europese boeren veel meer melk dan er vraag naar was … ongeacht hoeveel melk ze produceerden.”

“De EU geeft nog steeds zo’n 20 miljoen euro per jaar uit aan zuivelpromotie.”

“Een tekort aan calcium kan je risico op botbreuken verhogen (vooral als je ouder dan 50 bent).”

“Zuivel heeft een forse klimaatimpact. Het is in Nederland verantwoordelijk voor bijna een kwart … veroorzaakt door voeding.”

“Voor plantaardige opties zoals sojayoghurt, haver- of erwtendrink is minder land, water en energie nodig … het produceren van melk.”

“Maar meer dan 90 procent van de wereldwijde soja-oogst wordt niet gebruikt voor sojadrink of tofu, maar voor veevoer.”

“Juist doordat mensen wereldwijd steeds meer vlees eten, is de sojaproductie de afgelopen 50 jaar bijna zeven keer zo hoog geworden … niet uit het gekapte Amazone-regenwoud in Zuid-Amerika.”

“Van verzadigd vet weten we dat een hoge inname je LDL-cholesterol verhoogt, en daarmee je risico op hart- en vaatziekten.”

“De meeste mensen in Nederland — ook vegetariërs — krijgen zonder speciale producten al meer dan genoeg eiwit binnen … gemiddeld 1,1 gram per kilogram lichaamsgewicht.”

“Volgens de wet mag je rauwe melk alleen kopen op de boerderij … ‘koken voor gebruik aanbevolen’.”

“Het klopt dat verhitte melk iets minder van sommige stoffen bevat dan rauwe melk. Maar de verschillen zijn meestal klein en de effecten op de gezondheid onduidelijk.”

“Er zijn onderzoeken die laten zien dat kinderen die op een boerderij wonen en rauwe melk drinken … last van allergieën en astma hebben.”

“Het bewijs is inconsistent en niet sterk genoeg om rauwe melk aan te raden.”

“Het kan namelijk ook komen door de boerderij-omgeving zelf, of door het spelen in de natuur. We weten het gewoonweg nog niet.”

“Wat we wél zeker weten is dat rauwe melk ziekteverwekkers zoals de listeriabacterie kan bevatten.”

“De kans op besmetting is klein, maar de gevolgen kunnen ernstig zijn. Vaak blijft het bij koorts, buikpijn, diarree en braken … hartproblemen en zelfs overlijden leiden.”

“Vooral kwetsbare groepen zoals jonge kinderen, ouderen, zwangeren (en het ongeboren kind) en mensen met een verzwakt immuunsysteem lopen risico op een ernstig beloop.”

“In Nederland werden in 2022 ongeveer 52.000 mensen ziek van zuivel, met rauwe melk als belangrijkste bron. Daarvan overleden zeven mensen.”

“Omdat rauwe melk steeds populairder wordt, zijn de regels aangescherpt en moet rauwe melk vaker gecontroleerd worden.”

“Je bent in ieder geval niet alleen: meer dan de helft van de volwassenen in Nederland slikt weleens een vitaminesupplement.”

“Want hoewel er in Nederland geen vitaminetekorten bekend zijn die leiden tot grote volksgezondheidsproblemen, komen vitaminetekorten wereldwijd nog veel voor.”

“Zo weten we uit de VCP dat de jodiuminname van Nederlanders de afgelopen jaren met ruim 30% is gedaald … extra maatregelen nodig zijn om deze op peil te houden.”

“Haal je B12 alleen uit een supplement? Dan heb je dagelijks een supplement van 25-100 mcg … wat voldoende is om je behoefte te dekken.”

“Overigens maak je ook vitamine D aan als je zonnebrandcrème op hebt.”

“Dan is het advies aan je ouders om vanaf dag 8 tot en met week 12 dagelijks 150 mcg vitamine K-druppels te geven.”

“Extra foliumzuur verlaagt de kans op een open ruggetje (neuraalbuisdefect) en verkleint ook het risico op vroeggeboorte en een laag geboortegewicht.”

“Als je in je vinger prikt, komt er makkelijk wat weefselvocht mee … terwijl dat niet zo is.”

“Afgezien van het feit dat het nagenoeg onmogelijk is om te meten dat een gezond iemand nóg gezonder wordt … niet kleiner wordt door extra vitamines of mineralen te slikken.”

“Er zijn wel onderzoeken waarin gesuggereerd wordt dat multivitamines soms wel tot verbetering kunnen leiden, zoals voor het geheugen bij ouderen … dan zal suppletie vaak wel positief uitwerken.”

“Uit de VCP weten we dat weinig mensen helemaal volgens de Richtlijnen goede voeding … moeten we wel uitkijken dat we er in de toekomst genoeg van blijven eten, signaleert het RIVM.”

“In 2018 werd het wettelijke maximum B6 in supplementen in Nederland verlaagd naar 21 mg per dag, maar ook dat lijkt nog te veel.”

“Bijwerkingencentrum Lareb blijft meldingen van klachten ontvangen van supplementen met B6, ook bij supplementen die een stuk lager gedoseerd zijn.”

“In 2023 adviseerde de Europese voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) daarom een veilige bovengrens van 12 mg per dag.”

“In grote onderzoeken verhoogde een vitamine E-supplement het risico op een hersenbloeding (terwijl het risico op een herseninfarct juist iets daalde).”

“En suppletie van bètacaroteen vergrootte het risico op longkanker bij rokers en asbestwerkers.”

“In de Europese Unie moeten zulke claims wetenschappelijk onderbouwd zijn en goedgekeurd worden op basis van een beoordeling door de EFSA.”

“‘Magnesium draagt bij aan een normale spierwerking’ mag, maar ‘helpt tegen vermoeide spieren’ niet … magnesium een concrete klacht verhelpt.”

“In online reclame voor vitaminesupplementen, bijvoorbeeld door influencers op social media, duiken veel vaker verboden (medische) claims op, zoals ‘helpt bij blaasontsteking’ of ‘verlicht obstipatie’.”

“De Keuringsraad Kennis en Advies Gezondheidsreclame heeft een handige online database ontwikkeld met voorbeelden van wel en niet toegestane gezondheidsclaims per voedingsstof.”

“Vertrouw je een reclame of voedingsadvies niet, dan kun je dit melden bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) … Nederlandse Vereniging van Diëtisten.”

“In werkelijkheid is dat vooral marketing.”

“Zo liet de Consumentenbond zien dat multivitamines soms te weinig vitamine D of juist te veel B6 bevatten.”

“En uit een Radar-onderzoek naar 49 multivitamine-gummies bleek dat geen enkele alle 13 essentiële vitamines én de belangrijkste mineralen bevatte.”

“Dat is wettelijk verplicht vanuit de Europese Commissie.”

“Zij willen dat etiketten één vaste Europese referentiewaarde gebruiken. Dat is handig om producten te vergelijken, maar niet bedoeld als persoonlijk voedingsadvies.”

“Het wordt keer op keer bevestigd in onderzoek: mensen die elke dag fruit eten … antioxidanten in een handige, vaak eetbare verpakking.”

“Dat zijn geen vitamines of mineralen die je moet binnenkrijgen … het ondersteunen van je afweersysteem.”

“De meeste gezondheidswinst zit in de eerste 400 tot 500 gram groente en fruit per dag (bij elkaar opgeteld).”

“Slechts een op de vijf Nederlanders komt aan deze hoeveelheid, en gemiddeld eten we maar zo’n 130 gram fruit per dag.”

“In observationeel onderzoek zien we gezondheidswinst tot wel 800 gram groente en fruit per dag.”

“In Nederland eten we vaak hetzelfde fruit: appels en bananen … mandarijnen, aardbeien, druiven, peren en sinaasappels.”

“Het is niet alleen een stuk goedkoper, maar soms ook nog een tikje voedzamer omdat het rijp wordt geoogst en direct wordt ingevroren.”

“Dit idee is ruim 100 jaar oud en stamt uit de ‘voedselcombinatietheorie’ van dr. William Howard Hay (1866-1940).”

“Wetenschappelijk bewijs voor de ‘voedselcombinatietheorie’ ontbreekt dan ook volledig en is in strijd met onze huidige kennis over hoe het menselijk lichaam werkt.”

“Kortom: fruit is gewoon een gezonde keuze op alle tijdstippen van de dag; voor, na of tijdens de maaltijd.”

“Hoewel vruchtensap een gezondere keuze is dan frisdrank, is het nog altijd beter om fruit te eten in plaats van te drinken.”

“Onderzoek laat zien dat het eten van een hele appel meer verzadigt dan appelmoes, en dat appelsap nauwelijks verzadigt.”

“Een hoge blootstelling daaraan hangt samen met een grotere kans op gezondheidsproblemen, waaronder neurologische problemen, hart- en vaatziekten en kanker.”

“En met succes, want de wereldwijde detoxindustrie draait jaarlijks tussen de € 35 en 62 miljard omzet.”

“Goed bewijs dat er specifieke manieren van eten, drankjes of supplementen zijn die helpen bij het verwijderen van gifstoffen is er namelijk niet.”

“Wie genoeg groente eet, heeft een lager risico op hart- en vaatziekten, beroerte en sommige vormen van kanker.”

“Er zijn inderdaad aanwijzingen dat groenten en fruit iets minder vitamines en mineralen bevatten dan tientallen jaren geleden.”

“Veranderingen in bemesting en bodemkwaliteit en de selectie van gewassen op hoge opbrengsten (snel groeiende tomaten) verdunnen als het ware de voedingsstoffen die erin zitten.”

“Een aardbei uit 1950 verschilt op allerlei manieren van een aardbei van nu … oude en nieuwe voedingstabellen eigenlijk niet goed met elkaar te vergelijken zijn.”

“Sterker nog: twee planten van hetzelfde gewas kunnen onderling meer verschillen dan een plant van vroeger en een van nu. Het ene appelras bevat simpelweg meer vitamine C dan het andere.”

“Groenten en fruit zitten ook tegenwoordig vol vitamines en mineralen. Dat blijkt onder andere uit het Nederlands voedingsstoffenbestand (NEVO) van het RIVM … ruim 2300 voedingsmiddelen zijn vastgelegd.”

“Waar het echte probleem ligt is dat slechts 27% van de volwassenen voldoende groenten eet en maar 19% voldoende fruit.”

“We eten in Nederland te weinig groenten: gemiddeld slechts 163 gram per dag, terwijl het advies minimaal 250 gram is.”

“Onderzoeken vinden een verband met gezondheidsvoordelen tot wel 800 gram groente en fruit per dag.”

“Diepvriesgroenten kun je beter (roer)bakken of grillen in plaats van koken … extra snel in het kookwater lekken.”

“Onderzoek laat een verband zien tussen biologisch eten en een lager risico op bepaalde ziekten.”

“Biologische producten bevatten bijvoorbeeld minder pesticideresten. En bepaalde biologische groenten en fruit bevatten bijvoorbeeld meer antioxidanten, en vlees en zuivel soms meer omega 3-vetzuren.”

“Daarnaast zijn er aanwijzingen dat biologische groenten en fruit een grotere diversiteit aan microben bevatten.”

“Dat is belangrijk, maar resten van pesticiden hebben ook risico’s voor mens en natuur. Ze blijven soms achter op ons eten of komen in ons drinkwater terecht.”

“Wat het effect is van die mix, het zogenaamde cocktaileffect, is nog niet voor alle combinaties volledig in kaart gebracht.”

“Onderzoek laat zien dat langdurige blootstelling aan bepaalde pesticiden samenhangt met een grotere kans op ziektes, zoals de ziekte van Parkinson, vruchtbaarheidsproblemen en sommige vormen van kanker.”

“Voor consumenten lijkt het risico klein, maar helemaal uitsluiten kun je het niet.”

“Er zijn zelfs aanwijzingen dat ze een rol kunnen spelen in hoe je je voelt.”

“Wat je eet, waar je woont, hoe je beweegt en slaapt, en of je medicijnen gebruikt, het heeft allemaal invloed.”

“Pas de laatste vijftien tot twintig jaar kunnen onderzoekers, dankzij moderne DNA-technieken, echt goed in kaart brengen wie er in onze darmen wonen en wat ze doen.”

“Uit onderzoek blijkt wel dat een minder divers microbioom vaker voorkomt bij mensen met gezondheidsproblemen, variërend van darmziekten en allergieën tot stofwisselings- en mentale klachten.”

“Want niemand weet hoe een ‘gezond’ of ‘normaal’ microbioom er precies uitziet. Er bestaat geen norm om jouw uitslag mee te vergelijken.”

“Eén patroon zien onderzoekers wel steeds terugkomen: hoe meer verschillende soorten microben er in je darmen samenleven, hoe beter dat systeem lijkt te werken.”

“Maar ook dode bacteriën zijn niet waardeloos; ze kunnen nog steeds een positieve wisselwerking hebben met je microbioom.”

“Dat is waarschijnlijk een van de redenen waarom sommige mensen wel baat hebben bij probiotica en anderen niet.”

“Er is wel wat bewijs dat probiotica in specifieke situaties kunnen helpen, zoals bij bepaalde vormen van diarree of bij een prikkelbare darm.”

“En hoewel vaak wordt aangeraden om probiotica te nemen na een antibioticakuur, laten sommige onderzoeken zien dat ze het herstel van je eigen microbioom mogelijk kunnen verstoren.”

“Volkorenbrood bevat bijna 2,5 keer zoveel vezels en ijzer als witbrood. En 3,5 keer zoveel magnesium.”

“Croissants, brioche en worstenbroodjes vallen hier buiten omdat ze te veel vet en/of suiker bevatten om aan de wettelijke definitie van brood te voldoen.”

“Maar, zit er zowel volkorenmeel als bloem of meel in, dan moet de fabrikant dat aangeven, bijvoorbeeld ‘cracker met 40% volkorenmeel’.”

“Helaas zijn de fabrikanten hier in de praktijk niet altijd even eerlijk in en schrijven ze de term ‘volkoren’ ook op producten die niet volledig volkoren zijn.”

“Eet je graag brood bij het ontbijt of de lunch? Dat is voor de meeste Nederlanders vaste prik. Gedurende je leven eet je dan misschien wel meer dan 100.000 boterhammen.”

“Er is sterk bewijs dat het eten van één ei per dag je ‘slechte’ LDL-cholesterol licht verhoogt … Het effect is groter bij meerdere eieren per dag.”

“Voor een verband met hart- en vaatziekten en beroerte is het bewijs niet eenduidig en voor diabetes type 2 is het bewijs tegenstrijdig.”

“Gemiddeld eten Nederlanders 2,5 ei per week.”

“Vervang je een ei door plantaardige producten, zoals noten of peulvruchten … mogelijk nóg beter uit voor je hart en vaten.”

“Maar het RIVM adviseert sinds 2025 om geen eieren van hobbykippen meer te eten … regelmatig gecontroleerd en vallen onder strenge eisen.”

“Wij Nederlanders eten er veel van; gemiddeld zo’n 35 gram per dag. Echte liefhebbers eten een veelvoud hiervan.”

“Observationele onderzoeken vonden geen verband met een hoger risico op hart- en vaatziekten, kanker of sterfte, en zelfs een bescheiden verband met een lager risico op beroertes en diabetes type 2.”

“Maar experimenteel onderzoek dat wel een oorzaak-gevolg kan meten laat zien dat het sterk afhangt van wat je met kaas vervangt … verhoogt het juist je ‘slechte’ LDL-cholesterol.”

“De totale Nederlandse kaasproductie veroorzaakt jaarlijks zo’n 8 miljoen ton CO₂-uitstoot, dat is een derde van alle CO₂-uitstoot van alle Nederlandse personenauto’s samen.”

“Kaasproductie veroorzaakt minder CO₂-uitstoot en milieuschade dan rund- en varkensvlees, maar twee tot zes keer meer dan kip, eieren, noten of peulvruchten.”

“Hoe meer verzadigd vet je eet, hoe hoger je LDL-cholesterol.”

“Dan daalt je LDL-cholesterol, verklein je je kans op hart- en vaatziekten en mogelijk ook je kans op diabetes type 2.”

“Maar wanneer je beleg met veel verzadigd vet inruilt voor beleg vol suiker, zoals chocopasta, jam, speculoospasta of hagelslag … nauwelijks voor je cholesterol of je risico op hart- en vaatziekten.”

“Bij de productie van margarine komt drie keer minder CO₂ vrij dan bij boter, en bij halvarine zelfs zes keer minder.”

“De wettelijke verplichting is inmiddels vervallen, maar fabrikanten en overheid hebben afgesproken om toch nog deze vitamines te blijven toevoegen.”

“Groenten worden maar in 6% van de gevallen als tussendoortje gekozen.”

“Als je continu blijft eten, kunnen je tanden zich niet herstellen en heb je een groter risico op gaatjes (cariës). Daarom is het advies om maximaal zeven eet- en drinkmomenten per dag te hebben.”

“Als je koolhydraten eet, stijgt je bloedsuiker even. Dat is normaal.”

“Azijn lijkt inderdaad iets te doen met je bloedsuiker. Maar die onderzoeken zijn klein en kortdurend.”

“En bewijs dat normale bloedsuikerstijgingen na een maaltijd problemen veroorzaken? Dat is er eigenlijk niet.”

“Hun lichaam reageert minder goed op insuline of maakt het onvoldoende aan, waardoor hun bloedsuiker structureel te hoog blijft. Dat kan op de lange termijn bloedvaten, zenuwen en het hart beschadigen.”

“Heb je (pre)diabetes? Dan zijn er speciale voedingsrichtlijnen voor jou.”

“In sommige observationele onderzoeken lijkt er een verband te zijn tussen het eten van chocolade en een iets lager risico op hart- en vaatziekten, beroerte en diabetes type 2.”

“In experimenteel onderzoek vinden onderzoekers alleen een licht bloeddrukverlagend effect van cacao … vele malen meer dan in een reep uit de supermarkt.”

“En zelfs in het grootste experiment tot nu toe, waarbij mensen dagelijks een geconcentreerd cacao-extract (zonder suiker en verzadigd vet) namen, was er geen overtuigend effect op hart- en vaatziekten.”

“Een hoog cacaopercentage op de verpakking betekent niet dat er veel flavanolen inzitten … geen verband tussen het cacaopercentage en het werkelijke flavanolgehalte.”

“Grote observationele onderzoeken laten zien dat mensen die veel ultrabewerkte producten eten vaker obesitas, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten krijgen.”

“Zelfs voedingsexperts kunnen niet goed beoordelen of producten (ultra)bewerkt zijn of niet, blijkt uit onderzoek.”

“Nederlanders halen inmiddels gemiddeld zo’n 61% van de dagelijkse energie uit ultrabewerkte producten.”

“Wie veel ongezonde ultrabewerkte producten eet, eet minder groenten, fruit, peulvruchten en volkoren granen. Dus krijg je meer suiker en minder vezels en vitamines binnen.”

“Dan zul je op de langere termijn ook een grotere kans op nadelige effecten op je gezondheid hebben zoals vroegtijdig overlijden, hart- en vaatziekten en sommige vormen van kanker.”

“Wetenschappers noemen dat het bliss point: de optimale samenstelling waarbij je hersenen maximaal worden beloond.”

“Dit verklaart mogelijk waarom ‘gewoon een handje’ vaak mislukt. Je eet niet meer omdat je honger hebt, maar puur voor het plezier (wat ook af en toe oké is).”

“Omdat veel van deze producten veel calorieën leveren per hap, krijg je snel veel energie binnen, nog voordat je lichaam de kans krijgt om het signaal ‘ik zit vol’ door te geven.”

“Dat liet onderzoeker Kevin Hall zien in een bekend experiment … dan mensen die onbeperkt niet-ultrabewerkt voedsel mochten eten.”

“Suiker activeert wel de beloningscentra in de hersenen … water drinken wanneer je dorst hebt en luisteren naar mooie muziek.”

“Die activatie is echter veel zwakker, korter en beter gereguleerd … leidt niet tot structurele veranderingen in de hersenen.”

“Het idee van een suikerverslaving komt uit verkeerd geïnterpreteerde ratten- en muizenonderzoeken … volgens meerdere overzichtsonderzoeken.”

“Sinds 2024 is de Nutri-Score het officiële voedselkeuzelogo van Nederland.”

“Elke dag verlies je tussen de 1,5 en 3 liter water: via je plas en poep, via je ademhaling en door te zweten.”

“Het advies is om daarbovenop 1,5 tot 2 liter per dag te drinken om een tekort te voorkomen.”

“Je hebt meer nodig als je zwaarder bent, veel sport, het warm is of je zwaar lichamelijk werk doet.”

“Je hebt misschien weleens gehoord dat meer drinken goed is voor je huid, helpt bij afvallen of detoxen. Maar daarvoor is geen bewijs.”

“Nederlands kraanwater behoort tot het schoonste ter wereld.”

“Vervang je het filter niet op tijd, dan worden ze een broeinest van bacteriën. Daarnaast halen ze ook nuttige mineralen zoals calcium en magnesium uit je water, kosten ze geld en zorgen ze voor extra afval.”

“Een waterfilter is alleen zinvol als je in een huis woont met oude loden leidingen, of in een land waar het kraanwater niet betrouwbaar is.”

“Ze helpen je cellen beschermen tegen schade en ontstekingen … lager risico op hart- en vaatziekten hebben.”

“Het regelmatig drinken van zeer hete dranken (boven de 55 tot 60 °C) verhoogt je risico op slokdarmkanker … waar vaak hele hete thee gedronken wordt.”

“Heb je jonge kinderen? Drink dan geen hete thee in hun buurt. Maar liefst 90% van de brandwonden bij kinderen tot 4 jaar wordt namelijk veroorzaakt door het morsen van hete vloeistoffen als thee of koffie.”

“Het cafeïnegehalte van thee varieert flink: een beker (220 ml) bevat tussen de 20 en 50 mg cafeïne … dezelfde hoeveelheid filterkoffie bevat zo’n 100 mg cafeïne.”

“Vaak wordt gedacht dat groene thee minder cafeïne bevat dan zwarte thee, maar soms bevat het zelfs meer.”

“Het cafeïnegehalte in thee hangt vooral af van de bereidingswijze … de thee 5 minuten laat trekken, bevat het dubbel zoveel cafeïne.”

“Zo bevat zoethoutthee glycyrrhizine, dat bij overmatig gebruik je bloeddruk kan verhogen. Het advies is om niet meer dan een half kopje zoethoutthee per dag te drinken.”

“Het zou je weerstand ‘boosten’, je lichaam ‘detoxen’ en ontstekingen remmen. Maar voor deze claims is niet genoeg bewijs.”

“Waar gember wel bij helpt, is misselijkheid. Zeker bij zwangerschapsmisselijkheid is het effect goed aangetoond.”

“En mogelijk helpt het ook bij misselijkheid door chemotherapie.”

“Onderzoekers hebben namelijk ontdekt dat één plastic theezakje bij 95 °C wel 11,6 miljard microplastics kan afgeven aan een enkele kop thee.”

“Het is net zo’n gezonde keuze als gewone thee, maar of matcha nog gezonder is, weten we niet … onderzoek bij mensen ontbreekt.”

“Grote observationele overzichtsstudies laten zien dat het drinken van drie tot vier kopjes koffie per dag … zoals lever- en baarmoederkanker.”

“Want ongefilterde koffie kan je LDL-cholesterol verhogen en daarmee ook je risico op hart- en vaatziekten. Dat komt door twee vetachtige stoffen in de koffieboon: cafestol en kahweol.”

“Gedurende de dag bouwt zich in je hersenen een stofje op dat adenosine heet … waardoor je minder snel moe wordt en alerter blijft.”

“Uit onderzoek blijkt dat cafeïne de alertheid en concentratie kan verbeteren en sportprestaties kan ondersteunen, vooral bij duursport.”

“Voor de meeste gezonde volwassenen wordt een inname tot 400 mg cafeïne per dag (en maximaal 200 mg in één keer) als veilig beschouwd.”

“Bij te veel cafeïne kun je last krijgen van trillen, hartkloppingen, hoofdpijn, duizeligheid, slaapproblemen of angstgevoelens.”

“Uit een groot slaaponderzoek bleek dat de deelnemers door het drinken van cafeïne gemiddeld 45 minuten korter slapen, 9 minuten langer doen over het inslapen en ruim 11 minuten minder diepe slaap krijgen.”

“Bij de ene persoon is de helft van de cafeïne na anderhalf uur uit het bloed verdwenen, terwijl dat bij een ander wel tien uur kan duren.”

“Een handige vuistregel: als je jouw laatste kopje koffie minstens 9 uur voor je bedtijd drinkt, lijkt het de totale slaaptijd niet te verkorten.”

“Eén gram puur cafeïnepoeder bevat ongeveer evenveel cafeïne als twee liter filterkoffie.”

“Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) heeft meldingen ontvangen van mensen die per ongeluk te veel cafeïnepoeder namen en op de intensive care belandden.”

“Onderzoek laat zien dat mensen die koffie drinken net zo goed gehydrateerd blijven als mensen die vooral water drinken … waardoor het eventuele vochtafdrijvende effect minder wordt.”

“Een grote analyse van 23 onderzoeken (een mix van goede en slechte kwaliteit) met bijna 1.500 mensen liet zien dat collageen statistisch de huid beter hydrateerde … verdween dat positieve effect.”

“Hoeveel cafestol en kahweol zit er in jouw koffie?” (infographic)

“Uit tientallen grote onderzoeken met honderdduizenden mensen blijkt dat mensen die regelmatig frisdrank drinken, aankomen in gewicht. Stoppen met frisdrank helpt bij afvallen.”

“Met elk glas, flesje of blikje frisdrank stijgt ook je risico op verschillende chronische ziekten … blijft dat verhoogde risico soms bestaan.”

“De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert om minder dan 5% van je totale energie uit vrije suikers te halen, met 10% als absolute bovengrens.”

“Een energiedrankje bevat ongeveer 80 mg cafeïne en een blikje cola zo’n 40 mg. Voor volwassenen is de richtlijn maximaal 400 mg cafeïne per dag.”

“Voor jongeren ligt die grens veel lager: maximaal 180 mg. Daar zit je zo overheen. Bijna de helft van de jongeren die dagelijks meerdere energiedrankjes dronk, rapporteerde bijwerkingen zoals hartkloppingen, slechte slaap, hoofdpijn en druk op de borst.”

“De 1,4 miljard liter frisdrank die we in Nederland per jaar drinken is goed voor 930 miljoen plastic flessen en 2 miljard blikjes die na eenmalig gebruik worden weggegooid.”

“Een flink deel daarvan belandt als zwerfafval in de natuur, waar het slecht afbreekt en schadelijk kan zijn voor dieren en het milieu.”

“En plastic verdwijnt nooit helemaal. Wat niet wordt opgeruimd, valt langzaam uiteen in microscopisch kleine stukjes (microplastics) … terecht kunnen komen.”

“Het begon met een Italiaans onderzoek waarbij ratten bij een enorme dosis van 100 mg aspartaam per kilogram lichaamsgewicht per dag meer tumoren ontwikkelden.”

“Dit laat zien hoe belangrijk het is om niet te veel waarde te hechten aan één opvallend onderzoek of een krantenkop. Wat telt, is het totaalplaatje van alle wetenschappelijke onderzoeken samen.”

“In Nederland drinkt driekwart van de volwassenen weleens alcohol.”

“Alcohol vertraagt namelijk de communicatie tussen je zenuwcellen. Al na één glas alcohol zijn je reactiesnelheid en je alertheid een stuk lager … waar je later spijt van hebt.”

“De gevolgen van alcoholgebruik reiken veel verder dan jezelf. De maatschappelijke kosten van alcohol in Nederland worden geschat op 2,3 tot 4,2 miljard euro per jaar … omdat je je met een kater ziekmeldt).”

“In het verkeer is alcohol verantwoordelijk voor 12 tot 23 procent van alle verkeersdoden.”

“Ook is 26 tot 43 procent van al het geweld alcoholgerelateerd: van uitgaansgeweld tot huiselijk en seksueel geweld … wat hun risico op psychische problemen of alcoholproblematiek later vergroot.”

“Ook op de werkvloer en op school heeft alcohol impact: ziekteverzuim, ongelukken, slechtere prestaties en meer uitval.”

“Alcohol heeft meer impact op je gezondheid dan ongezonde voeding of te weinig bewegen. Alcoholgebruik hangt samen met meer dan tweehonderd aandoeningen … lever- en darmkanker.”

“De schade komt door het ethanol; de pure alcohol in bier, wijn en sterke drank … In diezelfde categorie vind je asbest en tabak.”

“Voor Nederland is berekend dat als we structureel twee glazen per week minder zouden drinken, er tot 2050 ruim 11.500 kankerdiagnoses voorkomen kunnen worden.”

“Verrassen deze cijfers je? Dat is niet gek, want in 2024 wist meer dan de helft van de volwassenen in Nederland niet dat zelfs één glas alcohol per dag het risico op borstkanker al vergroot.”

“Dat idee komt uit sommige observationele onderzoeken. Daarin zagen de onderzoekers dat mensen die geen alcohol dronken, iets vaker hart- en vaatziekten kregen dan matige drinkers.”

“Nieuwere onderzoeken houden ex-drinkers en mensen die nooit alcohol hebben gedronken beter uit elkaar. Dan zien we dat geheelonthouders juist minder risico lopen op allerlei aandoeningen en ziekten.”

“Dat wordt bevestigd door sterk bewijs uit genetisch onderzoek. Mensen die door hun erfelijke aanleg minder goed tegen alcohol kunnen, en het niet drinken, hebben juist minder kans op hart- en vaatziekten.”

“Bovendien verhogen ook kleine hoeveelheden alcohol de kans op kanker.”

“Niet zo gek dat gezondheidsorganisaties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie zeggen dat er geen veilige ondergrens is.”

“Al op jonge leeftijd krijgen kinderen iets mee over alcohol. Vanaf ongeveer twee jaar kunnen ze alcoholische drankjes al onderscheiden … zien wanneer en hoe hun ouders drinken.”

“Onderzoek laat zien dat dit ook invloed heeft op hoe ze later zelf met alcohol omgaan. Kinderen van ouders die in hun nabijheid alcohol drinken … later grotere hoeveelheden te gaan gebruiken.”

“In 2014 dronk 37% van de volwassenen in Nederland geen alcohol of maximaal één glas per dag; in 2024 is dat gestegen naar 45% … meer dan een glas per dag.”

“Door minder te drinken, verklein je jouw risico op zo’n tweehonderd aandoeningen en ziekten.”

“Onderzoek naar Dry January (dertig dagen niet drinken) laat zien dat deelnemers zich al binnen een paar weken fitter voelen … 80% voelt zich meer in controle over hun drinkgedrag.”

“Daarnaast blijkt dat één maand zonder alcohol al zorgt voor meetbare gezondheidswinst … Ook stoffen die kankergroei stimuleren, nemen af.”

“Of je klachten ervaart is niet afhankelijk van hoeveel je drinkt. Ook als je weinig drinkt, kun je er last van hebben.”

“Aardappelen lijken vrij neutraal voor je gezondheid.”

“Onderzoek laat zien dat het vervangen van aardappelen door volkoren granen en extra groenten samenhangt met een iets lager risico op onder andere diabetes type 2.”

“Wissel ze dus af met bijvoorbeeld volkoren rijst, pasta, couscous, bulgur of quinoa.”

“Hoe je aardappelen klaarmaakt, maakt een groot verschil voor je gezondheid.”

“Maar je kunt je wel voorstellen dat gefrituurde aardappelen, in de vorm van friet of chips, minder gezond zijn … hoger risico op onder andere diabetes type 2 en hoge bloeddruk.”

“Bovendien kan er bij het bakken, roosteren of frituren van aardappelen op temperaturen boven de 120 °C acrylamide ontstaan … dan ontstaat er minder acrylamide.”

“Als je gekookte aardappelen (en rijst en pasta) laat afkoelen en een dag in de koelkast zet … niet alleen om voedselverspilling tegen te gaan.”

“Rijst is hét basisvoedsel voor de helft van de wereldbevolking.”

“Een gezonde keuze, mits je kiest voor volkoren of zilvervliesrijst.”

“Een groot overzichtsonderzoek laat zien dat mensen die vaker zilvervliesrijst eten, een lager risico op diabetes type 2 hebben dan mensen die voor witte rijst kiezen.”

“In de voedingsnormen adviseert de Gezondheidsraad volwassenen om minimaal 12,6 tot 14,6 gram vezels per 1.000 kilocalorieën te eten.”

“Pinda’s zijn eigenlijk ook peulvruchten, maar qua voedingswaarde lijken ze het meest op noten.”

“Er is goed bewijs dat het regelmatig eten van peulvruchten helpt om je slechte LDL-cholesterol te verlagen.”

“Daarom adviseert de Gezondheidsraad om minimaal 250 gram peulvruchten per week te eten.”

“Deze vezels en koolhydraten komen onverteerd aan in je darmen, waar ze door microben worden gefermenteerd. Bij dat proces komen gassen vrij.”

“Na twee tot drie weken neemt de winderigheid voor veel mensen vanzelf af.”

“De onverteerbare koolhydraten lossen op in water (het blikvocht).”

“Week gedroogde peulvruchten een nacht. Gooi het weekwater weg en kook ze daarna tot ze zacht zijn.”

“Net als andere peulvruchten helpt soja om je slechte LDL-cholesterol te verlagen.”

“Het eten van soja hangt daarom ook samen met een lager risico op hartziekten, vooral als je er rood en bewerkt vlees mee vervangt.”

“Maar normale sojaconsumptie heeft geen effect op je hormoonhuishouding.”

“Ook het verhaal dat soja bij vrouwen het risico op borstkanker verhoogt, klopt niet.”

“Groot onderzoek bij mensen laat juist zien dat soja veilig is en mogelijk zelfs beschermt tegen het (opnieuw) krijgen van borstkanker … lager risico op borstkanker.”

“Op social media wordt vaak één enkel geval uit 2008 aangehaald om soja (onterecht) als ‘onmannelijk’ neer te zetten … Nadat hij daarmee stopte, verdwenen de klachten.”

“Van de ruim twintig aminozuren moet je er negen uit je eten halen: de essentiële aminozuren.”

“Plantaardige eiwitbronnen bevatten vrijwel allemaal alle essentiële aminozuren. Het enige verschil met dierlijke producten is dat de verhouding in een plant soms net anders is dan je lichaam nodig heeft.”

“Een gezonde volwassene heeft ongeveer 0,83 gram eiwit per kg lichaamsgewicht nodig. Voor iemand van 70 kg is dat zo’n 58 gram per dag.”

“Van alle eiwitbronnen zijn peulvruchten het vriendelijkste voor het milieu … Daarmee draag je bij aan je gezondheid én aan een beter milieu.”

“Dat laatste is belangrijk om lectines onschadelijk te maken.”

“In Nederland zijn we nog steeds een beetje terughoudend als het om peulvruchten gaat. Hoewel we er de afgelopen jaren wat meer van zijn gaan eten, eten we gemiddeld slechts een halve portie (50 gram) per week.”

“Het advies is om minstens 250 gram per week te eten.”

Avondmaaltijd — Het maakt uit welk vlees je kiest en hoeveel

“Mensen die meer dan 200 gram rood vlees per week eten, hebben een hoger risico op hartziekten, beroertes, diabetes type 2 en darmkanker.”

“De Gezondheidsraad adviseert daarom om rood vlees te beperken tot maximaal 200 gram per week.”

“Vervang je rood of bewerkt vlees door wit vlees (of ei, vis of zuivel), dan is dat al een goede stap voor je gezondheid.”

“Vervang je het door peulvruchten, noten of andere plantaardige eiwitbronnen, dan levert dat de meeste gezondheidswinst op.”

“De vleesproductie is verantwoordelijk voor bijna een derde van de totale milieu-impact van ons voedsel.”

“Zonder planten loop je risico op tekorten, zoals vitamine C, foliumzuur en magnesium.”

“Het idee is dan ook vooral gebaseerd op anekdotes en persoonlijke verhalen, en niet op wetenschap.”

“Toch zijn er mensen die zeggen dat ze zich beter voelen op het carnivoordieet.”

“Dat is goed mogelijk, zelfs als het dieet op de lange termijn schadelijk is … je heel veel dingen niet meer mag eten.”

“Zodra je je eten op een te hoge temperatuur bakt, grilt of frituurt en het bruin of zwart wordt, ontstaan schadelijke stoffen … de kans op kanker kunnen vergroten.”

“Zo’n 90% van de wilde vis wordt al maximaal of te veel gevangen.”

“Het eten van 100 gram vis per week (zowel vet als mager) wordt in verband gebracht met een lager risico op een beroerte.”

“Voor vette vis zijn er nog meer voordelen, mensen die 100 gram vette vis per week eten, hebben een lager risico op overlijden door hart- en vaatziekten.”

“Magere vissen zijn, net als schaal- en schelpdieren, een goede bron van jodium.”

“Daarom is het advies om te variëren tussen soorten en één portie per week te eten, dan blijf je ruim binnen de veilige grenzen. De gezondheidsvoordelen van vis wegen dan duidelijk op tegen de risico’s van de verontreinigingen.”

“In grootschalig onderzoek wordt weinig of geen effect gevonden van omega 3-supplementen op het voorkomen van hart- en vaatziekten; voor vis wordt wel een positief verband gevonden.”

“Een dosering van 200 mg EPA en DHA per dag is voldoende om de hoeveelheid uit (één keer per week) vis te vervangen.”

“De visconsumptie wereldwijd is verdubbeld sinds de jaren zestig. Ruim een derde van de visbestanden wordt overbevist en sommige soorten worden met uitsterven bedreigd.”

“Dit eiwit wordt uit de plant gehaald en onder hoge druk en temperatuur omgevormd tot een vlezige structuur. Daarna wordt het samengevoegd met plantaardige oliën, smaakmakers zoals zout, en bindmiddelen.”

“Een groenteburger bevat bijvoorbeeld weinig eiwit, terwijl een burger op basis van soja of mycoproteïne juist eiwitrijk is.”

“Wat we namelijk wél zien in onderzoek: het vervangen van rood of bewerkt vlees, zoals worst of spek, door een kant-en-klare vleesvervanger kan gunstig uitpakken voor je cholesterol en daarmee verklein je je risico op hart- en vaatziekten.”

“Van alle onderzochte vleesvervangers laten producten met mycoproteïne de sterkste daling van het LDL-cholesterol zien bij vervanging van vlees.”

“Ongeveer de helft van de vleesvervangers bevat (te) veel zout. Producten die gerookt vlees nabootsen, zoals spekjes en worstjes, zijn uitschieters met soms wel 3 gram zout per 100 gram.”

“Producten op basis van soja, erwten, tarwegluten (seitan) of mycoproteïne (schimmeleiwit) zijn dan goede keuzes.”

“Groenteburgers en kaasschnitzels bevatten meestal weinig eiwit.”

“Producten waaraan veel palmvet, kokosvet of sheaboter is toegevoegd, bevatten vaak meer verzadigd vet.”

“Daarom is ongeveer twee derde van de vleesvervangers die wij in de supermarkt vonden hiermee verrijkt.”

“Een vegaburger levert al snel zo’n 6 gram vezels.”

“De voedingswaarde van een vleesvervanger vind je op het etiket. Met deze richtlijnen kun jij in de supermarkt de beste keuze maken, ook als er weer een nieuwe vleesvervanger in de schappen ligt.”

“Je kunt ook het vleesvervangeronderzoek van Stichting ProVeg (link op eetalseenexpert.nl) of de ‘Kies ik Gezond?’-app van het Voedingscentrum checken voor de beste opties.”

“Decennia aan onderzoek tonen aan: het vervangen van harde dierlijke en tropische vetten … vooral wanneer ze harde vetten vervangen.”

“Ze worden gemaakt van de zaden van planten en zijn rijk aan meervoudig onverzadigde vetzuren die je ‘slechte’ LDL-cholesterol verlagen.”

“Maar op TikTok of Instagram worden sommige zaadoliën bestempeld als een vergif, dat sluimerende ontstekingen veroorzaakt die aan de basis staan van veel gezondheidsproblemen.”

“Wetenschappelijk onderzoek laat namelijk zien dat een hoge inname van linolzuur nauwelijks invloed heeft op de hoeveelheid arachidonzuur in het bloed.”

“Minder dan 1% van het linolzuur dat je eet, wordt daadwerkelijk omgezet. Er worden bij een hoge linolzuurinname ook geen hogere ontstekingswaarden in het bloed gevonden.”

“Sterker nog, we zien keer op keer dat zowel de inname van linolzuur uit voeding als de hoeveelheid linolzuur in het lichaam, het risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en sterfte verlagen.”

“Raffinage is vaak noodzakelijk om onzuiverheden, pesticiden en andere verontreinigingen uit de olie te verwijderen en veilig eetbaar te maken. Het kan de kwaliteit van de zaadolie weliswaar iets verlagen, maar er blijft een gezonde olie over.”

“Op social media lees je dat kokosvet een ‘superfood’ is dat helpt bij afvallen of ontstekingen remt. Dit is niet bewezen bij mensen.”

“Jaarlijks overlijden wereldwijd zo’n drie miljoen mensen aan de gevolgen van te veel zout eten. Ook gaan er zo’n 70 miljoen gezonde levensjaren verloren: jaren waarin mensen eerder sterven of in slechtere gezondheid leven.”

“Je hebt er maar heel weinig van nodig: zo’n 1 tot 3 gram zout per dag.”

“In Nederland hebben ongeveer 2,8 miljoen mensen een hoge bloeddruk, vaak zonder dat ze het weten.”

“Het risico hierop neemt al toe bij een bovendruk boven de 115 mmHg, ook al wordt een bloeddruk pas officieel ’te hoog’ genoemd boven de 140 mmHg.”

“Het goede nieuws: als je vanaf vandaag minder zout eet, kan je bloeddruk al binnen een paar weken dalen.”

“Maar uit onderzoek blijkt dat een maximum van rond de 4 tot 5 gram per dag grotere gezondheidswinst oplevert.”

“Misschien denk je dat het met jouw zoutinname wel snor zit, maar 82% van de mensen onderschat hun inname en denkt ten onrechte dat ze onder de 6 gram zitten.”

“In de praktijk eten vrouwen gemiddeld 8 gram zout per dag en mannen gemiddeld 10,9 gram.”

“Hetzelfde geldt voor hartige snacks als chips, zoute stokjes, borrelnoten, bamiballen en frikandellen.”

“Uit een onderzoek onder mensen die vijf maanden lang minder zout aten (van 8 gram naar 2,5 gram per dag), bleek: ze gingen zout intenser proeven én de hoeveelheid zout die ze het lekkerst vonden in soep en crackers daalde aanzienlijk.”

“Een groot onderzoek in China met ruim 20.000 deelnemers liet zien dat het gebruik van een kaliumzout (met 75% natriumchloride en 25% kaliumchloride) het risico op beroerte en hart- en vaatziekten verlaagde.”