Vaak wordt de gezondheid van voedingsmiddelen besproken aan de hand van voedingsstoffen die erin zitten en niet op basis van de producten zelf. Stofjes zoals vitaminen, mineralen, vezels, flavonoïden, fructose, eiwitten, aminozuren en vetzuren worden vaak verantwoordelijk gehouden voor het gezondheidseffect van een voedingsmiddel. 

Meer dan de Som van Stofjes

Kwark zou goed zijn voor de gezondheid omdat het eiwitten en calcium bevat, en sinaasappels omdat er vitamine C in zit. Dat is te kort door de bocht. Voedingsmiddelen zijn meer dan alleen de som van individuele stofjes. In Eet als een Expert noemen we het voedingsstoffenpraat. Het wordt ook wel nutritionisme of een reductionistische kijk op voeding genoemd. Wortelen zijn bijvoorbeeld gezond, niet alleen vanwege bètacaroteen. Het slikken van supplementen met alleen bètacaroteene leidde in studies zelfs tot meer gevallen van longkanker bij rokers. Je kunt op basis van de aanwezigheid van een bepaalde voedingsstof in een voedingsmiddel dus niet zeggen of het gezond is; het gaat om het gehele karakter van het product.

Voedingsmiddelen over voedingsstoffen

Het focussen op de gezondheid van voedingsstoffen brengt ook rare producten op de markt die willen meeliften op een gezond imago, zoals cruesli met ‘toegevoegde vitaminen’, ‘proteïne’ chips, ‘vetvrije’ snoepjes en ‘suikervrije’ koekjes. Als je weet of ergens verzadigd vet, eiwit of vezels in zit, kun je nog steeds niet voorspellen of het een gezonde keuze is; dat hangt af van het hele product en de context van jouw hele eetpatroon.

Boodschappen in de grondstoffenfabriek 

Gelukkig zien we in de wetenschap en richtlijnen over voeding een verschuiving naar het kijken naar voedingsmiddelen en hun relatie met onze gezondheid. Zo weten we bijvoorbeeld dat het eten van volkoren granen het risico op hartziekten, darmkanker en diabetes verlaagt en dat het eten van rood en bewerkt vlees juist het risico op diabetes en darmkanker verhoogt. Handig om te weten, we doen immers boodschappen in een supermarkt en niet in een grondstoffenfabriek. Kijk dus vooral naar hele voedingsmiddelen zoals groente, peulvruchten en noten en de relatie met gezondheid, en staar je niet blind op losse voedingsstoffen in een product.