Suikertaks of toch verbruiksbelasting op frisdranken en bier. Hoe zit dat en hoe wordt dat bepaald? Wat is het? Wat heeft de Schijf van 5 ermee te maken? Is dit een effectieve maatregel die gaat werken? Deze en andere vragen staan centraal in Broodje Jaap! van vandaag.

Broodje Jaap!: iedere woensdag bellen we met prof.dr. ir. Jaap Seidell en nemen we de week door. We blikken vooruit, maar kijken ook terug. In 15 minuten nemen we dit met je door. Elke week opnieuw!

Liever de podcast terug lezen? Lees de samenvatting hieronder!

Vandaag duiken we in een onderwerp waar veel over te doen is: de suikertaks. 

Suiker en gezondheid zijn een constant onderwerp in het debat over voeding. De invoering van een suikertaks is een wereldwijd besproken thema en Nederland blijft daarbij niet achter. Met het Preventieakkoord als uitgangspunt zijn landen zoals Engeland begonnen met een belasting op suikerhoudende dranken. Het doel: het verminderen van suikerconsumptie en het bevorderen van de volksgezondheid.

Maar wat is nu precies een suikertaks? In Nederland is het een complex verhaal met verschillende termen zoals ‘slimme suikertaks’ en ‘verbruiksbelasting’. Deze termen zorgen voor verwarring bij de consument. Het ministerie van VWS heeft het over een verbruiksbelasting die inkomsten genereert voor gezondheidsbevorderende maatregelen op scholen. Maar is dit eigenlijk wel wat er uitgevoerd gaat worden?

In Nederland lijkt het erop dat de suikertaks eerder een algemene verbruiksbelasting op niet-alcoholische dranken wordt, ingevoerd per 1 januari 2024. Echter, sommige dranken zoals mineraalwater zijn uitgesloten en zuiveldranken worden niet belast omdat deze historisch gezien als basisproduct worden beschouwd. Dit leidt tot de eerste inconsistenties: is chocolademelk dan geen ongezonde drank?

Interessant is dat niet-alcoholische dranken zoals nul procent bier wel onder de taks vallen, omdat dit mogelijk de norm van het bierdrinken zou kunnen normaliseren. Anderzijds vallen plantaardige dranken zoals havermelk en sojamelk wél onder de verbruiksbelasting, wat tegenstrijdig is met de aanmoediging om meer plantaardige producten te consumeren.

Het grootste bezwaar is echter dat het onderscheid tussen suikerhoudende en suikervrije dranken lijkt te vervagen. Zo worden light frisdranken ook belast, wat de keuze voor gezondere alternatieven niet stimuleert. Jaap Seidell stelt dat de overheid een progressieve tax moet hanteren: hoe meer suiker, hoe hoger de belasting. Dit zou pas effectief zijn en een daadwerkelijke verschuiving in consumptie kunnen bewerkstelligen.

De huidige politieke situatie en komende coalitieonderhandelingen maken de toekomst van de suikertaks onzeker. Welke richting de nieuwe regering op zal gaan en hoe zij tegenover preventie en leefstijlinterventies staan, zal bepalend zijn voor de uiteindelijke vorm van deze belasting.

De suikertaks zoals deze nu voorligt lijkt meer op een algemene verbruiksbelasting dan een gerichte gezondheidsmaatregel. Het complexe beleid zorgt voor verwarring en kan het vertrouwen in de overheid ondermijnen, terwijl de inkomsten niet specifiek aan gezondheidsbevordering worden besteed. Het idee van een suikertaks is lovenswaardig, maar de uitvoering in Nederland lijkt nog verre van zoet.

Opening 0:11.778
Suikertaks of niet? 0:58.132
Hoe zijn we gekomen bij deze belasting? 7:39.546
Water wordt relatief goedkoper 13:41.283
Wat het betekent voor de prijs van een fles cola 18:19.907
Tot slot 20:43.129