Al sinds mijn 15de heb ik regelmatig steken en darmkrampen in mijn onderbuik. Dan is het weer een periode wat minder, om nu sinds een aantal jaar weer prominent aanwezig te zijn. Niet alleen buikpijn trouwens, een flink opgeblazen buik of brandend maagzuur is bij mij ook onderdeel van het pallet. En daar ben je dan mooi klaar mee, of toch niet?

Prikkelbare Darm Syndroom

Waar ik last van heb, heet het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS). PDS is een verstoring van het maag-darmkanaal, met name de dikke darm. Klachten worden veroorzaakt door een gevoelige darmwand (bij ruim 60% van de mensen met PDS zijn de zenuwen in de darmwand extra gevoelig) en verstoorde bewegingen van de darm. De precieze oorzaak is (nog) onbekend. Overigens ben ik niet de enige, want er wordt geschat dat 5-15% van de Nederlanders (ongeveer 1 miljoen) het PDS heeft. (1)

Diagnose PDS

Met PDS-achtige klachten ga je allereerst naar je huisarts. Ik weet nog dat vijftien jaar geleden, mijn toenmalige huisarts een aantal vragen stelde en wat lichamelijk onderzoek (controle van hoe de buik aanvoelt) verrichte. De conclusie: je hebt hoogstwaarschijnlijk een ‘spastische darm’. En dat was het wel. Op persoonlijk vlak zijn vijftien jaar later, mede door mijn achtergrond als voedingswetenschapper, ‘de darmen’ en effecten van voeding of factoren als stress geen onbekend terrein. Maar toch, als je het zelf hebt is het anders dan in de boekjes.

Daarom ging ik een aantal jaar geleden toch maar weer eens naar de huisarts. Overigens heb ik nog best ‘geluk’, want mijn klachten komen meestal ’s avonds -na het avondeten- en ’s nachts. Buikkrampen en een flink opgezette buik ervaar ik, veilig thuis, toch als minder erg. Daarbij heb ik gelukkig vrijwel nooit diarree, dat maakt de continue nabijheid van een wc niet noodzakelijk. Maar er zijn dus legio mensen met het PDS die dat wel hebben en waar je bovendien als buitenstaander niet aan afziet dat diegene ziek is. (2)

Terug naar de huisarts. Inmiddels bleek het onderzoek uitgebreider. Zo heb ik bijvoorbeeld een bloedtest naar gluten- en lactose-intolerantie gehad. Ook heb ik het tijdelijk gebruik van extra vezels (prebiotica) getest, aangeraden bij PDS. Wanneer onderzoek geen afwijkingen aan de darmen toont, maar typische PDS-klachten blijven, wordt de diagnose PDS gesteld. (1)

Ja, en dan… mijn voeding was al OK en stress, ja dat is soms wel een ding met mijn baan en volgeplande agenda. Ook zeker een aandachtspunt, maar dat kon toch niet de oorzaak zijn van mijn opgeblazen buik tot formaatje ‘5 maanden zwanger’ (echt waar!)?

Maak kennis met FODMAP’s

Ik was dan ook positief verrast dat de huisarts over het FODMAP-eliminatiedieet begon. Het wat? FODMAP staat voor: Fermenteerbare, Oligosachariden (zitten veel in tarwe en peulvruchten), Disachariden (zoals lactose), Monosachariden (zoals fructose) en (And) Polyolen (zitten veel in zoetstoffen). Het zijn koolhydraten die niet of slecht worden opgenomen door de dunne darm en zodoende in de dikke darm terechtkomen, waar bacteriën aldaar de FODMAP’s afbreken. Dit heet fermenteren. Als gevolg van het fermentatieproces ontstaat gasvorming en dus waarschijnlijk, in mijn geval, een erg onaangenaam gevoel als gevolg van drukverhoging in een toch al gevoelige darm (3). Kortom, het FODMAP-eliminatiedieet is dus geen afvalmethode, maar een manier om uit te vinden welke koolhydraten mogelijk klachten veroorzaken. (4)

De hoogste tijd om FODMAP-vrij te gaan eten?

Ik was dus positief verast, maar eigenlijk alleen over het feit dat het relatief nieuwe eliminatiedieet al was doorgedrongen tot de huisartsenpraktijk. (Met slechts 5-uur aan voedingsleer op zak, begint een gemiddelde huisarts niet meteen over mogelijke aanpassing van voedingspatroon.) Zin om het dieet daadwerkelijk te gaan volgen had ik allerminst! Het valt of staat namelijk met strikte naleving, dus erg onhandig als je zoals ik veel buiten de deur eet. Daarnaast duurt het lang en is het erg ingewikkeld, omdat FODMAP’s in veel gezonde voedingsmiddelen zitten – die ik veel eet. Kortom, na doorverwijzing naar een gespecialiseerd diëtist heeft deze me vervolgens echt moeten overhalen het toch te proberen.

Aan de slag

In een volgend blog zal ik vertellen hoe het FODMAP-eliminatiedieet precies in zijn werk gaat, en natuurlijk hoe het me beviel! Overigens ben ik niet de eerste van I’m a Foodie die blogt over FODMAP’s. Zo ging Gaby me voor. Wil je al meer lezen? Check haar blog alvast hier.

Bronnen