- I'm a Foodie - https://www.iamafoodie.nl -

Ziekte risico: wat is gezond?

‘Is biologisch eten gezonder?’ ‘Klopt het dat de obesitas-epidemie wordt veroorzaakt doordat ons voedsel tegenwoordig minder goede nutriënten bevat?’ Dit soort vragen vliegen je als voedingswetenschapper wekelijks om de oren. Vaak is de vraagsteller bovenmatig geïnteresseerd in gezond leven en heeft (de ondervragingen vinden meestal plaats tijdens sociale gelegenheden als ik net heb verteld wat voor werk ik doe) vrijwel altijd een glas wijn of biertje in de hand, soms zelfs een sigaret…

Het effect van voeding op gezondheid in perspectief

Begrijp me niet verkeerd, op dat moment heb ik zelf meestal ook een drankje in de hand. Echter opmerkelijk vind ik deze vragen wel. Waarom? Omdat het ene kwaad (of goede) nou eenmaal veel meer effect heeft op je gezondheid dan het andere. Kortom, verschillende soorten gedrag (bv. roken, groente eten, bewegen) of een risicofactor als overgewicht, hebben in verschillende sterktes effect op het krijgen van bepaalde ziektes (bv. hart- en vaatziekten, diabetes, bepaalde typen kanker) en dus uiteindelijk op je gezondheid*.

Gezondheid gemeten

Het RIVM brengt dit voor Nederland mooi in beeld op www.volksgezondheidenzorg.info – de site biedt onafhankelijke en wetenschappelijk onderbouwde informatie over de volksgezondheid en zorg in Nederland. Er wordt gekeken naar ziektelast. Oftewel: de hoeveelheid gezondheidsverlies in de Nederlandse bevolking die wordt veroorzaakt door ziekten. Om ziektelast meetbaar te maken gebruikt je DALY’s (‘Disability-Adjusted Life-Years’). De DALY meet gezondheidsverlies als: het aantal jaar verloren door vroegtijdige sterfte door ziekte en de jaren geleefd met ziekte. (1)

In Nederland werd in 2015 het meeste gezondheidsverlies veroorzaakt door psychische stoornissen en hart- en vaatziekten (1). Daarnaast door aandoeningen van het bewegingsstelsel en kanker (1). Dan vraag ik me vervolgens af: wat zijn de risicofactoren van deze chronische ziekten? En wat kan ik zelf doen?

Focus op niet roken, een gezond gewicht en beweging

Met dank aan de design skills van I’m a Foodie Liesbeth Smit, geeft het onderstaande plaatje antwoord op mijn vragen. Maar liefst 13% van de ziektelast werd in 2011 toegeschreven aan roken (2)! De definitie van roken: het percentage respondenten dat de vraag “Rookt u weleens?” beantwoordt met ‘ja’ (3). Kortom, ook al rook je niet dagelijks, het is de grootste risicofactor. Daarbij was het ook nog eens het dodelijkst.

Ongeveer 5% van de ziektelast bleek toe te schrijven aan ernstig overgewicht (2). Daardoor daalde met name het aantal gezonde levensjaren. Des te meer overgewicht, des te meer verlies van gezonde jaren.

Leefstijl versus voeding

Dan volgt het meest frappante: volwassen die te weinig lichaamsbeweging hebben, te veel alcohol drinken of niet gezond eten, verliezen gemiddeld genomen minder gezondheid dan rokers en mensen die te zwaar zijn (2). ‘Te veel drinken’ is in dit onderzoek: meer dan 14 glazen per week voor vrouwen en 21 glazen voor mannen (4). Bedenk daarbij dat het advies recent is aangepast naar: drink geen alcohol of niet meer dan 1 glas per dag (5).

Voor wat betreft gezond eten bleek dat ziektelast bij de meest voorkomende chronische ziekten wordt veroorzaakt door een lage consumptie van groente, fruit en vis (niet in dit plaatje) en een te hoge inname van zout en verzadigde vetten (niet in dit plaatje). Het gaat dus, met uitzondering van verzadigde vetten, om hele producten.

Concluderend…

Mijn ervaring is dat de voedingskundige onderwerpen waar mensen zich druk over maken of mij vragen over stellen, vaak op de lange termijn niet zo relevant zijn voor hun gezondheid. Wil je echt wat aan je gezondheid doen en ben je een ‘gelegenheidsroker’, ‘sociale roker’, ‘ikrookmaar1sigaretperdag-roker’? Stop ermee! Ben je te zwaar, drink je te veel of beweeg je te weinig? Probeer daar wat aan te doen! Gezonder eten? Click eens door de I’m a Foodie website. Dan rest voor mij alleen de hoop dat mensen voortaan nog met me wil praten! 😉

*Psychische stoornissen zijn buiten beschouwing gehouden.

Bronnen